Những nghiên cứu cho thấy Viễn thỉ tổ tộc Hồ Việt Nam là trạng nguyên HỒ HƯNG DẬT, Ông là người thuộc bộ tộc Mân Việt, tỉnh Chiết Giang một tỉnh ven biển của Trung Quốc. Ông đậu trạng nguyên thời Hậu Hán sang Giao Châu lánh nạn thời Ngũ Quý bên Trung Quốc (947-950). Thời kỳ này ở nước ta Ngô Xương Văn vừa cướp lại chính quyền từ tay Dương Tam Kha (năm 944 Ngô Quyền mất. Em vợ ông là Dương Tan Kha cướp ngôi cháu xưng là Bình Vương. Nhưng rồi Dương Tam Kha bị con của Ngô Quyền là Ngô Xương Văn đánh úp, đón anh là Ngô Xương Ngập về cùng coi chính sự). Sau khi nhà Ngô củng cố lại chính quyền ông được cử làm Thứ sử Châu Diễn, tỉnh Nghệ An. (cùng thời với Đinh Công Trứ cha của Đinh Bộ Lĩnh lúc này là Thứ sử Châu Hoan). Ông làm quan không được bao lâu thì loạn 12 sứ quân nổ ra năm 967, ông xin từ chức về sống với gia đình, định cư ở đất Bàu Đột (Quỳnh Lâm ,Quỳnh Lưu,Nghệ An) xây dựng trang trại sinh sống lâu dài. Trại của ông không chỉ ở Bàu Đột mà còn kéo dài tận Đường Khê thượng thuộc tả, hữu ngạn sông Hiếu huyện Nam Đàn ngày nay. Ông lo việc cày ruông, chiêu mộ dân phiêu tán, lập ấp trại, sống chan hòa với dân bản địa. Ông giúp dân trong vùng học văn, luyện võ, chăm sóc mùa màng. Vốn có kiến thức lớn nên uy tín của ông ngày càng mở rộng. Từ đó, ở Diễn Châu có thêm một dòng họ Hồ. Sau này con cháu ông các đời sau, kết hôn với người Việt, sinh con đẻ cháu lâu đời hóa thành người Việt như ngày nay.

Có nhiều tài liệu nói rằng Viễn thỉ tổ Hồ Hưng Dật sau khi đỗ Trạng nguyên được cử sang làm thái thú lộ Diễn Châu năm 947. Nhưng thực tế lịch sử Việt Nam ở thế kỷ thứ 10 cho ta thấy rằng Vào năm 905 ở bên Tàu có loạn Ngũ Quý hay còn gọi là Ngũ Đại. Lợi dụng tình thế đó Khúc Thừa Dụ lãnh đạo nhân dân nỗi dậy giành chính quyền, chiếm thành Tống Bình (Hà Nội).Vua nhà Đường bất lực đành chấp nhận đề nghị của Khúc Thừa Dụ là phong cho ông chức Tiết Độ Sứ thay cho chức An Nam đô hộ phủ trước đây .

Năm 907 Khúc Thừa Dụ mất Khúc Thừa Hạo nối ngôi cha được 10 năm rồi mất nhường ngôi lại cho Khúc Thừa Mỹ. Vì Khúc Thừa Mỹ thần phục nhà hậu Lương nên vào năm 930 chúa Nam Hán đem quân đánh tan chính quyền Khúc Thừa Mỹ đặt quyền cai trị nước ta và đóng thủ phủ tại Đại La. Tướng tài của họ Khúc là Dương Đình Nghệ đã kế nghiệp chủ tướng giữ vững quyền tự chủ ở phần đất quê hương là Ái Châu (Thanh Hóa)

Tháng 3 năm 931 Dương Đình Nghệ bao vây thành Đại La tiêu diệt quân Nam Hán giành lại quyền tự chủ.

Năm 937 Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ chiếm đoạt chức Tiết Độ Sứ. Con rể ông là Ngô Quyền nghe tin đem quân từ Ái Châu (Thanh Hóa) tiến ra Bắc để trừng trị Kiều Công Tiễn. Qúa lo sợ nên Kiều Công Tiễn cho người cầu cứu vua Nam Hán. Được dịp, vua Nam Hán đem quân tiến đánh vào nước ta lấy cớ là giúp Kiều Công Tiễn. Ngô Quyền liền giết chết Kiều Công Tiễn thống lĩnh binh sĩ chống giặc Nam Hán.

Năm 938 Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng ông liền bỏ chức Tiết Độ Sứ và xưng Vương. Lấy Cổ Loa làm Kinh đô, xây dựng triều đại mới. Đây là thời kỳ mở ra nền độc lập của dân tộc ta (tài liệu lịch sử VN)

Như vậy kể từ đầu thế kỷ thứ 10 bọn cai trị phương Bắc không còn đô hộ đất nước ta, cho nên những tư liệu cho rằng trạng nguyên Hồ Hưng Dật được phương Bắc cử sang làm Thái Thú Châu Diễn là không đúng.

Rất tiếc Gia phả họ Hồ Việt Nam bỏ trống gần 3 thế kỷ. Do các tộc họ ngày đó (không riêng gì họ Hồ) chưa có truyền thống chép Gia phả nên con cháu ông sau này thất truyền từ đời thứ 2 đến vị tổ thứ 11 không chép được. Đó là giai đoạn từ năm 968-1325.